Neem direct contact met ons op: +31 (0)15 256 77 10

Riet snijden: hoe werkt dat?

Riet snijden langs de waterkant en op rietvelden gaat al eeuwenlang handmatig gedaan. Van stengel tot bos: een intensief proces.

Waar komt riet eigenlijk vandaan? Welk riet verwerkt makkelijk en is er verschil in kwaliteit? Zomaar een paar vragen die mij in de praktijk veel gesteld worden. Vragen waarop niet altijd hetzelfde antwoord volgt. Want zoveel streken, zoveel rietsoorten en zoveel rietsoorten, zoveel onderlinge verschillen. Eén ding staat vast: van rietstengel tot handzame bos is een intensief proces. Riet snijden wordt al eeuwenlang met de hand gedaan.

Een met de natuur

Riet is een natuurproduct en groeit overal: waar water is, is riet. Niet alleen Nederland heeft riet, ook over de grenzen heen wordt veel riet gesneden. In het boekje ‘De Rietdekker’ wordt er al over gesproken: de gebroeders Spruit sneden hun eigen riet en maakten van de grote en grove bossen, die het in eerste instantie zijn, mooie handzame bosjes. Zelf heb ik in mijn beginjaren als rietdekker ook riet gesneden. Hard werken, soms in gure omstandigheden: als rietsnijder ben je één met de natuur.

Seizoenswerk

Riet groeit van april tot eind augustus. Aan het einde van de zomer is het riet op lengte en dikte gekomen. Toch kan het dan nog niet gesneden worden. Hoe jonger een rietstengel, hoe zachter. En hoe zachter, hoe minder bruikbaar voor het dak. Het jonge riet heeft nog een paar maanden nodig om te rijpen: de stengel moet drogen, het ergste vocht eruit. Pas in de winter is het riet ‘snijrijp’. Vroeger gold de eerste vorst als start voor het snijseizoen; nu beginnen de rietsnijders standaard half januari.

Het snijseizoen loopt tot half april. Omdat dan het broedseizoen voor vogels start, mag er niet meer gesneden worden. Vogels moeten ongestoord hun gang kunnen gaan en kunnen het rumoer van rietsnijders hierbij niet gebruiken. Daarom gaan de natuurgebieden in april voor rietsnijders op slot.

Handwerk

Riet snijden is een intensief proces. Vroeger ging alles met de hand. Het riet werd een klein stukje boven de grond afgesneden met een ‘rietsnit’ of ‘rietoort’: een soort kapmes. Dan werden de rietstengels gebundeld tot een handzame bos. Ook dat opbossen ging met de hand. Eenmaal op bos, kwam de ‘uitkammer’ tevoorschijn: een houten stok met daaraan drie stalen pinnen. Hiermee werden kleine rietjes, takjes, blaadjes en andere onbruikbare deeltjes uit de rietbossen gekamd.

Tegenwoordig worden machines gebruikt die het riet afsnijden en opbossen. Ook het uitkammen gaat machinaal. Wat wel hetzelfde is gebleven, is het drogen van het riet. De bossen worden als een piramide tegen elkaar aan gezet en zijn pas klaar voor transport als het riet voldoende gedroogd is.

Het Klokhuis, een educatief kinderprogramma, maakte een item over riet snijden. Je ziet precies hoe het proces in z’n werk gaat: zeer de moeite waard!

Wereldwijd

In Nederland zijn vooral de gebieden rondom de Nieuwkoopse Plassen en de omgeving bij Giethoorn, Nationaal Park Weerribben-Wieden, bekend vanwege het vele riet.

Verder kennen Oostenrijk, Hongarije, Turkije en Roemenië grote rietgebieden. En ook uit China en Rusland wordt steeds meer riet geïmporteerd. Hoewel deze landen onderling veel verschillen qua cultuur, is het snijden van het riet overal hetzelfde proces. De natuur laat zich niet vangen door grenzen.

Grof of fijn?

Toch verschilt het riet qua structuur per land. Iedere rietsoort heeft z’n eigen kwaliteiten en kenmerken. Er zijn grovere en fijnere soorten. Het Nederlandse riet is bekend vanwege z’n fijne structuur: kwalitatief goed en het geeft een prachtig resultaat. Maar ook een grovere rietsoort geeft een mooi rieten dak. Net zoals riet z’n eigen kenmerken heeft, heeft een dak dat ook. Het is belangrijk dat bij de selectie van het riet de eigenschappen van het dak als uitgangspunt gelden.

De levensduur van het dak moet altijd boven het land van herkomst van het riet gaan! Vraag daarom altijd welke rietsoort het beste bij je dak past en laat de rietdekker het zelf keuren!